Monday, June 20, 2016

Hátíðarræða, flutt í Þorlákshöfn á Þjóðhátíðardaginn 17. júní 2016

Gleðilega hátíð öllsömul.

Það eru tæp 12 ár síðan við fjölskyldan fluttum til Þorlákshafnar. Mér finnst ég enn nýkomin en á sama tíma er ég orðin partur af þessu samfélagi. Nýkomin af því að ég er ennþá að uppgötva ættartengsl milli íbúa og að heyra eitthvað nýtt um sögu þessa samfélags. En ég er Þorlákshafnarbúi enda var okkur eins og öðrum sem hingað flytja svo vel tekið að fljótt var maður orðinn heimamaður.  Það er ekki allsstaðar sem nýjir íbúar eru stöðvaðir úti á götu, boðnir velkomnir og spurðir spjörunum úr, hvattir til að taka þátt í félagsstarfi eða boðnir á kvennahitting.  Sumstaðar fara sögur af að erfitt sé að komast „inn í samfélagið“ og kynnast fólki, en þannig er það ekki hér.

Í lok síðasta mánaðar var opnuð sýning á bókasafninu þar sem fjallað er um fyrstu ár byggðar í Þorlákshöfn. Tímabil sem einkenndist af hjálpsemi, dugnaði, framsýni og samheldni. Mér finnst þetta svo sannarlega eiga við þetta samfélag enn í dag eins og ég er búin að kynnast því.

Það er mjög erfitt að eiga ekki bakland á nýjum stað, sérstaklega þegar maður er með ung börn og vinnan krefst þess að maður sé frá á kvöldin og stundum um helgar. Í Þorlákshöfn var það lítið mál. Við Viggó, maðurinn minn, kynntumst fólki sem hefur alltaf verið reiðubúið að aðstoða okkur.  Fyrir það erum við óendanlega þakklát.

En hverjir eru það sem búa til „samfélagið“?
Ætli það sé Edda Laufey sem er alltaf að koma til mín með hugmyndir að einhverjum verkefnum sem sumar eru stórkostlegar en aðrar bara góðar? Eða Róbert Darling sem hefur unnið einstakt starf sem stjórnandi lúðrasveitarinnar? Ásta Margrét sem fær sólina til að skína bara með því að vera á svæðinu?  Jónas Sigurðsson sem er örugglega einhver besti sendiherra sem nokkur staður getur átt?  Ása Berglind sem býr til ótrúleg verkefni en passar betur á kápumynd bókar eftir Jane Austin en Sögu Þorlákshafnar?  Eða kannski Gunna Bjarna sem þekkir lestrarsmekk velflestra bæjarbúa? Kannski það séu strákarnir sem eru í „bissness“ við að slá grasið um allar trissur?  Sirrý, Bjarni, Njörður og Hemmi sem ættu hvert um sig skilið að fá verðlaun fyrir tónleikasókn? Kjartan sjómaður, þessi hrjúfi maður sem býr til listaverk með keðjusög að vopni? Fólkið sem sækir tómstundir á „Níunni“ þar sem hlátur, glens og grín ræður ríkjum? Allt kórafólkið okkar? Bjargirnar sem hafa staðið sig frábærlega í öllu sem þær hafa tekið sér fyrir hendur, hvort sem það er tónlist, spurningakeppnir eða félagsstarf? Eða Róbert Dan sem er alltaf tilbúinn að aðstoða okkur tæknivitleysingana? Eða kannski Kiwanisfélagið sem er svo ungt, virkt og fjölmennt eða Leikfélagið sem nær alltaf að koma okkur á óvart með metnaðarfullum sýningum? Íþróttafólkið okkar sem er hvarvetna að vinna sigra eða kannski Leila sem fékk mig til að taka á móti krakkahópi á frídeginum mínum bara með því að brosa yndislega?  Eða börnin sem kalla á mig þegar ég hjóla framhjá leikskólanum og segjast þekkja mig, ég vinni á bókasafninu, nú eða kannski Jóhanna og Ragnar sem eru ekki bara ótrúlega virk heldur líka frábær til undaneldis eins og reyndar mjög margir fleiri búsettir hér. En ég ætla að láta staðar numið hér þó ég þyrfti sennilega að telja upp eittþúsundníuhundruð og eitthvað íbúa í viðbót ef ég ætti virkilega að nefna alla þá sem mynda þetta samfélag.

En samfélag eins og þetta er samt ekki bara fólkið, heldur líka þessar óskrifuðu reglur og hefðir varðandi viðeigandi hegðun og samskipti.  Það er ekki eitthvað fast í hendi, heldur síbreytilegt og það dásamlega er að hér geta allir haft áhrif og tekið þátt í að móta menningu samfélagsins.
Ég hef litið svo á að starf mitt sem menningarfulltrúi hafi að mörgu leiti snúast um það að lesa samfélagið, hlusta, átta mig á hverjar þarfirnar eru og búa til jarðveg þar sem eitthvað stórkostlegt fær að þrífast, vaxa og blómstra. Auðvitað hef ég reynt að klína mínu áhugasviði inn í menningarlífið og stundum hefur það gengið, stundum ekki en vænst hefur mér þótt um ef ég hef haft á tilfinningunni að ég hafi hjálpað kröftugum, skapandi og frjóum einstaklingum til að raungera hugmyndir sínar, samfélaginu til góða.  Þetta er lítið samfélag þar sem fólki er annt hvert um annað. Það þarf að halda í þann kraft og þá samstöðu sem einkenndi fyrstu árin hér og mér finnst einmitt einkenna það samfélag sem hér er í dag.  Það er sérstaða þess.

Í dag er þjóðhátíðardagur, 17. júní og hann er að mörgu leiti svolítið sérstakur í sögu staðarins. Í gær hélt Lúðrasveit Þorlákshafnar tónleika sem eiga eftir að lifa lengi í minningunni. Þar hafa einstaklingar sýnt fram á að þau geta allt með góðu samstarfi og vilja.  Í morgun var skilti og listaverk við útsýnispall afhjúpað.  Það er verkefni sem Erlingur Ævarr Jónsson, íbúi hér í bæ átti frumkvæði að og áfram ætlar Erlingur Ævarr að eiga frumkvæði að verkefnum sem eiga eftir að fegra bæinn okkar og minna á sögu staðarins. Skrúðgarðurinn ber vitni um framsýni, dugnað og samtakamátt kvenfélagskvenna sem bjuggu til garð á þessum stað sem fæstir gerðu ráð fyrir að væri heppilegur til ræktunar.  Allt þetta eru sögur af fólki sem leggur samfélaginu eitthvað til og allir græða.
Það þarf að hlúa að einstaklingunum sem koma með hugmyndir og er tilbúnir að leggja eitthvað á sig og finna kraftinum og sköpuninni farveg.  Með stuðningi  og samheldni eru samfélaginu allir vegir færir, því saman erum við alltaf sterkari.

Nýverið sýndum við sem þjóð að margur er knár þótt hann sé smár. Karlalandsliðið okkar í fótbolta átti stórkostlegan leik gegn Portúgölum í Frakklandi og í erlendum miðlum er umtalað hve stuðningsmennirnir eru kurteisir og hve liðið vann vel saman sem ein heild, engar ofurstjörnur eins og hjá mótherjunum.  Sú tilfinning sem greip mig þegar ég las í gegnum erlenda vefmiðla daginn eftir var sú sama og ég hef svo oft fundið fyrir í gegnum árin hér í Þorlákshöfn þegar undrast er að þetta litla samfélag okkar geti gert stóra hluti.  Skólinn og leikskólinn hafa verið í fremstu röð.  Lúðrasveitin, Leikfélagið, Tónar og trix, íþróttafólkið okkar, tónlistarfólkið og dansararnir hafa vakið athygli. Allt byrjar þetta einhversstaðar og hér er einfaldlega hlúð að ungviðinu.  Grunnstoðirnar eru góðar og allir fá tækifæri til að finna sig einhversstaðar og skína.  Til er afrískt máltæki sem segir: „það þarf heilt þorp til að ala upp barn“  og það er ljóst af uppvöxnu börnunum hér og héðan að Þorlákshöfn og Ölfusið er mjög góður uppalandi.

Mig langar til að nota þetta tækifæri og þakka kærlega fyrir mig og mína.  Ég er búin að segja það nokkrum sinnum undanfarna daga og endurtek með ánægju að þau ár sem ég hef átt hér, hafa verið þau bestu hingað til og að drengirnir okkar Viggós hefðu ekki getað verið á betri stað til að alast upp á.  Nú tekur við nýr kafli í lífi okkar fjölskyldunnar og við erum full tilhlökkunar þó tilfinningin sé blendin, en ég er ekki i nokkrum vafa um að eins og ég tel mig hafa komið inn með ferskar hugmyndir og verkefni í embætti menningarfulltrúa á sínum tíma, mun nýr einstaklingur skipta um gír og koma með nýjan kraft inn í þá vinnu sem framundan er hjá sveitarfélaginu.  Við hlökkum til að vera á hliðarlínunni í klappliðinu og reynum að falla vel inn í hið frábæra stuðningsmannalið sem þetta samfélag býr að.


Ég ætla bara að leyfa mér að vera væmin í lokin og láta það flakka að ég elska ykkur.